🌀اختلال شخصیت ضد اجتماعی:
دکتر سپهرتاج- روانپزشک
✳️ اختلالات شخصیتی به الگوهای پایدار، عمیق و انعطاف‌ناپذیر در تجربه درونی و رفتار گفته می‌شود که از اوایل بزرگسالی آغاز شده و در موقعیت‌های مختلف تکرار می‌شوند و موجب اختلال در عملکرد فردی، اجتماعی و شغلی می‌گردند. این الگوها معمولاً ego-syntonic هستند، یعنی فرد آن‌ها را بخشی طبیعی از خود می‌داند و نه‌تنها احساس مشکل نمی‌کند، بلکه اغلب رفتارهای خود را منطقی، موجه یا حتی برتر از دیگران تلقی می‌نماید.
بر اساس DSM-5، اختلالات شخصیتی در سه گروه طبقه‌بندی می‌شوند:
A: Paranoid، Schizoid، Schizotypal
B: Antisocial، Borderline، Histrionic، Narcissistic
C: Avoidant، Dependent، Obsessive–Compulsive
در میان این گروه‌ها، شناخت جامعه از اختلال شخصیت ضد اجتماعی
( Antisocial)
به دلیل پیامدهای اجتماعی، اهمیت ویژه‌ای دارد. طبق پژوهش های مندرج در کتاب مرجع روانپزشکی (comprehensive) حدود ۱تا ۳درصد بزرگسالان با گستره جهانی دچار این اختلال شخصیت هستند و نسبت مران به زنان ۳ به ۱ است. اختلال شخصیت ضداجتماعی وقتی با صفات خودشیفتگی Narcissistic، Psychopathy و Paranoia همپوشانی پیدا کند، الگوهای رفتاری آن در سطوح بالا پیچیده و خطرناک می‌شود.

اختلال شخصیت ضد اجتماعی با الگوی فراگیر بی‌توجهی به حقوق دیگران و نقض آن‌ها از حدود سن ۱۵ سالگی آغاز می‌شود. طبق DSM-5، تشخیص زمانی مطرح می‌شود که فرد حداقل ۳ مورد از معیارهای زیر را داشته باشد:
۱. ناتوانی در تبعیت از هنجارهای اجتماعی و قوانین و انجام رفتارهای مجرمانه
۲. فریبکاری (Deceitfulness) شامل دروغ‌گویی مکرر، استفاده از نام یا هویت جعلی و دور زدن دیگران
۳. تکانشگری یا ناتوانی در برنامه‌ریزی آینده (Impulsivity)
۴. تحریک‌پذیری و پرخاشگری (Irritability and Aggressiveness)
۵. بی‌مبالاتی نسبت به ایمنی خود یا دیگران (Reckless disregard for safety)
۶. بی‌مسئولیتی پایدار در حوزه شغلی یا تعهدات مالی (Consistent irresponsibility)
۷. فقدان احساس پشیمانی، گناه یا همدلی پس از آسیب رساندن به دیگران (Lack of remorse)
همچنین وجود شواهدی از Conduct Disorder پیش از ۱۵ سالگی و سن بالای ۱۸ سال برای تشخیص ضروری است.
Core Traits:
قساوت قلب، جسارت و سیری‌ناپذیری
ویژگی شاخص بسیاری از افراد شخصیت های ضد اجتماعی است. آن‌ها نه‌تنها از آسیب دیدن دیگران ناراحت نمی‌شوند، بلکه در مواردی از تحقیر، کنترل، شکست یا رنج دیگران احساس رضایت یا قدرت می‌کنند. آن ها خواسته و نظر خود را بر نظر جمع برتر می دانند.
این افراد در مواجهه با خطر یا تهدید، خود را قلدر و نترس(Boldness و Fearlessness) جلوه می‌دهند. آن‌ها ترس معمول از پیامدهای اخلاقی، قانونی یا حتی جسمی را تجربه نمی‌کنند و رفتارهای مخاطره‌آمیز و تصمیمات پرخطر برایشان هیجان‌آور و لذت بخش است.
برای این افراد، دستیابی به مال یا قدرت صرفاً برای تأمین زندگی حداکثری نیست بلکه وقتی صفاتی از Narcissism نیز در شخصیت آن‌ها وجود داشته باشد، قدرت‌طلبی و جاه‌طلبی رندانه (Instrumental Ambition) هدف نهایی است. جاه‌طلبی آن‌ها نه هیجانی و شتاب‌زده، بلکه حساب‌شده و استراتژیک است، اغلب به‌ظاهر منطقی یا عملی به نظر می‌رسد و با صبر و برنامه‌ریزی، دامنه نفوذ خود را به‌تدریج گسترش می‌دهند.
Victimology :
(چرخه فریب)
قربانی اصلی آن ها، افراد ساده‌دل، خوش‌نیت، مسئولیت‌پذیر و همدل، هستند. گرچه پس از چندین تجربه فریب ممکن است آگاه شوند، اما به دلیل وارونه‌سازی واقعیت، حتی در صورت لزوم، مظلوم نمایی توسط فرد ضد اجتماعی، مجدداً در چرخه قربانی قرار می‌گیرند. این افراد با Gaslighting و Blame Shifting، قربانی را با دروغ‌پردازی ماهرانه و تحریف واقعیت، دچار تردید در قضاوت و احساس گناه می‌کنند.

در سطوح بالا، آنتی سوشال ها یکدیگر را شناسایی و همدستی
(Instrumental Alliances )
ایجاد می‌کنند تا دامنه نفوذ و قربانی‌سازی را افزایش دهند. رقیب بالقوه یا کسی که استقلال رأی دارد، به‌عنوان تهدید تلقی می‌شود و اغلب به‌صورت Covert Removal از سر راه برداشته می‌شود.
همچنین، آن‌ها دارای Power-Oriented Paranoia هستند. هر کس که همسو نباشد یا ممکن است برخلاف میل آن‌ها عمل کند، دشمن محسوب می‌شود. در مواجهه با تهدید قوی‌تر، این افراد در ظاهر Bold and Controlled عمل می‌کنند، اما در صورت احساس شکست واقعی، از طریق همدستان وارد Covert Negotiation می‌شوند تا خطر را مدیریت و قدرت حداقلی را حفظ کنند.
Clinical and Social Implications
اختلال شخصیت ضد اجتماعی، به‌ویژه همراه با Narcissistic و Paranoid Traits، نه تنها یک مشکل فردی است، بلکه در Patterns, Networks و Recurring Behaviors متجلی می‌شود. شناخت این الگوها، توجه به History over Appearance و حساسیت نسبت به وعده‌های عملی‌نشده، حذف‌های پنهان و چرخه‌های قربانی‌سازی، ابزارهای کلیدی پیشگیری و مصون‌سازی هستند. افراد نا آگاه و ساده دل می توانند سبب پله های ترقی چنین افرادی شوند. آگاهی و شناخت اختلال‌ شخصیت ضد اجتماعی، نه برای بدبینی، بلکه برای واقع‌بینی و در دام اقتصادی و بهره کشی قرار نگرفتن، ضروری است.
آگاهی رمز موفقیت…